Μια προσωπική ματιά

Περιβαλλοντική Ομάδα 1ου Λυκείου Βριλησσίων

Πίνακας του Γιάννη Μαυρομάτη

Πάνω στις ράγες των στίχων μου
το τρένο που προχωρεί στο μέλλον
φορτωμένο στάρι και τριαντάφυλλα
είναι η ειρήνη.

Ο ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΟΣ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ

Ο λόγος που μας παρακίνησε να ασχοληθούμε με αυτό το θέμα προέκυψε από τη διαπίστωση ότι στην περιοχή μας υπάρχει έντονο κυκλοφοριακό πρόβλημα και μια λύση θα ήταν η αποφυγή χρήσης του ΙΧ αυτοκινήτου. Θελήσαμε να δώσουμε στους μαθητές μας την ευκαιρία να ενδιαφερθούν για τα μέσα σταθερής τροχιάς και, πιο ειδικά, να ενημερωθούν για τον σιδηρόδρομο ως εναλλακτική πρόταση για κυκλοφοριακή αποσυμφόρηση και ως μέσο μεταφοράς φιλικό προς το περιβάλλον.

Πιο συγκεκριμένα σκοποί και στόχοι του προγράμματος ήταν οι μαθητές:

• Να συνειδητοποιήσουν την αξία χρήσης των μέσων σταθερής τροχιάς για εξοικονόμηση ενέργειας και την ποιότητα της ζωής τους.
• Να γνωρίσουν την ιστορία και την λειτουργία του σιδηροδρόμου.
• Να γνωρίσουν το τρένο στην τέχνη.
• Να ταξιδέψουν με το τρένο.
• Να χρησιμοποιήσουν Η/Υ, το διαδίκτυο και τα εργαλεία του.
  
• Να γίνουν ενεργοί πολίτες.
  
• Να μάθουν να αναζητούν και να συνθέτουν πληροφορίες από πηγές.
• Να μάθουν να συνεργάζονται στο πλαίσιο της ομάδας με υπευθυνότητα και αλληλεγγύη.
• Να αναδείξουν τα ταλέντα τους.

Αισθανόμαστε ικανοποίηση που τα παραπάνω επιτεύχθηκαν, το σχολείο έκανε ένα άνοιγμα στην κοινωνία και τη ζωή και, εμείς οι καθηγητές, ζήσαμε ένα άλλο τρόπο προσέγγισης των μαθητών μας και εφαρμόσαμε μια νέα μέθοδο διδασκαλίας. Ελπίζουμε ότι οι γνώσεις και οι εμπειρίες που απέκτησαν οι μαθητές μέσα από τη βιωματική μάθηση, αφενός θα τους κάνουν να προτιμούν τα μέσα σταθερής τροχιάς, αφετέρου θα τους βοηθήσουν να χειρίζονται τις πληροφορίες με τον νέο τρόπο προσέγγισης. (Γιάννης Τσιλαφάκης, Νάντα Βέλτσου)

Τα άρθρα που ακολουθούν γράφτηκαν από τους μαθητές της ομάδας.

Θεατρική Παράσταση σε Τρένο

Το μόνο κοινό που μπορεί να βρεί κανείς ανάμεσα σε ένα παλιό τρένο και μια θεατρική παράσταση είναι ότι και τα δυο σε ταξιδεύουν. Έτσι κι εμείς, ενώ παρακολουθούσαμε την παράσταση «Η Ωραία Θυμωμένη» στο θέατρο ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΣΤΟ ΡΟΥΦ της Τατιάνας Λύγαρη, κάναμε ένα ταξίδι στο χώρο των συναισθημάτων και των ανθρώπινων σχέσεων. Η παράσταση έγινε σε ένα παλιό (1924) αλλά καλοδιατηρημένο βαγόνι του Οριάν Εξπρές, που ήταν σταθμευμένο πάνω σε ράγες μαζί με την ατμομηχανή του και άλλα βαγόνια, τα οποία ήταν το φουαγιέ, το εστιατόριο, ένας χώρος για μουσικές παραστάσεις και τα καμαρίνια.

Μας υποδέχθηκε ένας μουσικός που έπαιζε ακορντεόν και όταν άρχισε η παράσταση, ξεκίνησε και η περιπλάνηση. Λιτό σκηνικό με ζωντανή ορχήστρα και οι ηθοποιοί όλο κέφι, χορό και τραγούδι. Μπορεί να ήταν μόνο τέσσερις, αλλά κατά τη διάρκεια της παράστασης γίναμε όλοι ηθοποιοί! Μας απηύθυναν το λόγο και εμείς απαντούσαμε, μας έκαναν μέρος της παράστασης. Ζούσαμε τα δρώμενα σαν να ήταν πραγματικότητα, γιατί τα θέματά τους ήταν παρμένα από τη ζωή μας, καθώς και από τις σχέσεις μας, οικογενειακές, κοινωνικές, φιλικές ... Και ξαφνικά ένα τρένο πέρασε στη διπλανή γραμμή σφυρίζοντας, και νιώσαμε ότι ταξιδεύουμε στ' αλήθεια. Όταν τέλειωσε η παράσταση και κατεβήκαμε, έιχαμε την αίσθηση ότι βγήκαμε σε άλλο μέρος, πιο πλούσιοι σε εμπειρίες και συναισθήματα. Η χειμωνιάτικη βραδιά του Γενάρη θα μας μείνει αξέχαστη.

Ταξίδι με το τρένο στα Καλάβρυτα

Ήταν ένα Σάββατο του Μαρτίου που ξεκινήσαμε για το ταξίδι μας στα Καλάβρυτα. Συγκεντρωθήκαμε νωρίς το πρωί στο σταθμό του μετρό Εθνικής Άμυνας με τα σακίδιά μας γεμάτοι προσμονή. Δυο τρεις είχανε φέρει τις κιθάρες τους. Κατεβήκαμε στο Σταθμό Λαρίσης και, περνώντας τη γέφυρα πάνω από τις γραμμές, φτάσαμε στο Σταθμό Πελοποννήσου, απ' όπου έφευγε το τρένο μας.

Ένα βαγόνι ήταν ολόκληρο δικό μας! Μπορούσαμε να ακούμε μουσική από κασετόφωνο, να τραγουδάμε με κιθάρα και να πηγαίνουμε στην καντίνα του τρένου. Στην αρχή δεν πηγαίναμε γρήγορα γιατί περνούσαμε από κατοικημένες περιοχές, αλλά μετά τα Μέγαρα το τρένο ανέπτυξε ταχύτητα. Η διαδρομή ήταν ωραία δίπλα στη θάλασσα. Μετά τρεις ώρες φτάσαμε στο Διακοφτό και πήραμε τον οδοντωτό.
Αφήνοντας το Διακοφτό η γραμμή άρχισε να ανηφορίζει στη πανέμορφη χαράδρα του Βουραϊκού. Τα πρώτα χιλιόμετρα διανύθηκαν σε κανονικές γραμμές και το τοπίο ήταν ακόμα ήμερο. Ξαφνικά το τρένο σταμάτησε και ακούσαμε ένα θόρυβο. Ήταν η στιγμή που μπήκαμε στην οδοντωτή τροχιά. Μπροστά μας είδαμε ανηφόρα και το τρένο ανέβαινε! Το τοπίο ήταν εκπληκτικό! Διασταυρονόμασταν συνεχώς με το ποτάμι, περνούσαμε από μέρη λαξεμένα στο βράχο, μικρά τούνελ και γέφυρες. Στο σημείο «Πόρτες» η χαράδρα στένεψε απότομα και έγινε φαράγγι, απ΄όπου το τρενάκι πέρασε από τούνελ και συνεχόμενη γέφυρα πάνω από ένα μικρό καταρράκτη. Κοιτούσαμε κάτω και αισθανόμασταν δέος. Φοβόμασταν μη πέσουμε στα αφρισμένα νερά του ποταμού. Και τότε φτάσαμε στη Ζαχλωρού (Ζα-χλωρού = πολλή χλωρίδα) πνιγμένη πραγματικά στο πράσινο, με γραφικά σπίτια και ταβερνάκια. Εκεί κατεβήκαμε.

Στη Ζαχλωρού φάγαμε, περπατήσαμε κατά μήκος των γραμμών και κάναμε πεζοπορία στο βουνό. Ύστερα πήραμε το επόμενο τρενάκι και φτάσαμε στα Καλάβρυτα.

Την άλλη μέρα επισκεφθήκαμε με πούλμαν τις μονές του Μεγάλου Σπηλαίου και της Αγίας Λαύρας, το Μνημείο Εκτελεσθέντων από τους Γερμανούς και το σπήλαιο Λιμνών. Τέλος πήγαμε στο Πλανητέρο, όπου είναι οι πηγές του Αροάνιου ποταμού και πολλά εκτροφεία πέστροφας, και περπατήσαμε ανάμεσα στα πλατάνια. Την ώρα που γυρίζαμε στο ξενοδοχείο, άρχισε να χιονίζει.

Το πρωί που ξυπνήσαμε όλα ήταν κάτασπρα. Το ρεύμα και τα τηλέφωνα είχαν κοπεί και κανένα αυτοκίνητο δεν κυκλοφορούσε. Από τη μια μεριά, λυπόμασταν που δεν θα μπορούσαμε να ολοκληρώσουμε το πρόγραμμα με τις επισκέψεις στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Κλειτορίας και το Χιονοδρομικό Κέντρο. Από την άλλη, χαιρόμασταν γιατί παίζαμε με το χιόνι και νομίζαμε ότι θα καθυστερούσαμε την επιστροφή μας στην Αθήνα κατά μια μέρα, γιατί ήμαστε αποκλεισμένοι. Όμως είχαμε ξεχάσει ότι το τρένο είναι το μέσο που δύσκολα απειλείται από τις καιρικές συνθήκες. Ο οδοντωτός κυκλοφορούσε κανονικά! Έτσι μαζευτήκαμε στο χιονισμένο σταθμό και ξεκινήσαμε το ταξίδι επιστροφής στην Αθήνα γεμάτοι εμπειρίες και αναμνήσεις.

Ο ΟΔΟΝΤΩΤΟΣ

Ο οδοντωτός σιδηρόδρομος Διακοφτού - Καλαβρύτων, με μήκος 22 χλμ., διασχίζει το φαράγγι του Βουραϊκού και κατασκευάστηκε μεταξύ1889 και 1896, ύστερα από συμβαση που υπέγραψε ο Χαρ. Τρικούπης με τον Γάλλο εργολάβο Ατόν. Το έργο αυτό ήταν μεγάλη πρωτοπορία για την εποχή του, αν σκεφτεί κανείς τα μέσα που χρησιμοποιούσαν τότε σε συνδυασμό με τις τεχνικές δυσκολίες και εμπόδια που έπρεπε να υπερνικήσουν και συνεπώς πολύ δαπανηρό. Εξυπηρέτησε άριστα την έξοδο από την απομόνωση της ορεινής επαρχίας Καλαβρύτων, οδηγώντας στις ιστορικές μονές Μεγάλου Σπηλαίου και Αγίας Λαύρας και καθιστώντας τα Καλάβρυτα σημαντικό τουριστικό κέντρο. Αποτελεί τον μοναδικό οδοντωτό σιδηρόδρομο της χώρας και είναι μικτού τύπου (οδοντωτή και συμβατικές τροχιές πλάτους 0,75 μ.). Μεταξύ 1896 και 1959 η έλξη ήταν ατμήλατη ενώ μετά μετατράπηκε σε ντιζελοηλεκτρική. Στα 107 χρόνια λειτουργίας του δεν έχει συμβεί το παραμικρό ατύχημα. Σήμερα έχει προγραμματιστεί ο εκσυγχρονισμός του δικτύου και του συρμού.

Κλέβοντας απ' τους σταθμούς
τα βλέματα
κι οι επιθυμίες στιβάζονται
στη σκευοφόρο.

Φιλιά που ανεμίζουνε λευκά
κι η εκκίνηση
σε χτύπο καρδιάς πάλι.

Παράστασης ρόλος μυστικός
συρμός απομεσήμερος
τρένου ταξίδεμα
στο μέσο μου σημείο
που όλα ησυχάζουν.

ΗΡΩ ΝΙΚΟΛΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Δρόμοι Παράλληλοι

Το τρένο θα περάσει πάλι τα μεσάνυχτα

σηκώνοντας στο πέρασμά του το άρωμα της γης,

συνεχίζοντας την αρμονία των ημερών του κόσμου,

την αλάθητη πορεία των σελίδων που αλλάζουν.

Το τρένο θα περάσει και πάλι.

Στον ήχο του αναδεύουν οι ελπίδες της αναγκαιότητας.

Τα σφυρίγματά του σμίγουν με της καρδιάς τους κτύπους.

Στους προβολείς του λάμπει το φως της γης.

Το τρένο θα περάσει πάλι τα μεσάνυχτα.

Το χρώμα της καινούργιας μέρας

μουσκεύει το δρόμο του,

μαζί με των ανθρώπων τα όνειρα και τους πόθους,

με τη ζωή ολόκληρη.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ